Web sitemize hoşgeldiniz, 11 Aralık 2017

Lenfödem: Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Lenfödem, lenfatik sistemde tıkanmaya bağlı olarak yumuşak dokuda anormal sıvı birikmesidir. Lenfatik sistem, vücuda beyaz kan hücreleri içeren renksiz bir sıvı olan lenf taşıyarak enfeksiyon ve diğer hastalıklarla savaşmaya yardımcı olur. Bunu, damarlar denilen ince tüpler ağı kullanarak yapar. Lenf nodları adı verilen küçük bezler bu sıvının dışına bakteri ve diğer zararlı maddeleri süzer. Ancak lenf bezleri çıkarıldığında veya hasar gördüğünde, lenfatik sıvı çevresindeki dokularda toplanır ve şişmesine neden olur.

Genellikle lenfödem kolları ve bacakları etkiler. Ve özellikle meme kanseri veya idrar yollarını, mesane, böbrekler, prostat, testisleri ve penisi etkileyen kanserler için tedavi gören insanlarda ortaya çıkar. Baş-boyun bölgesine kanser tedavisi gören insanlar için boyun lenfödemin en yaygın bölgesidir. Fakat çenenin altında, yüzde ve daha az sıklıkla ağızda gelişebilir. Lenf ödem ameliyat veya radyoterapiden hemen sonra gelişebilir veya kanser tedavisinin bitmesinden aylar sonra hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir.

Lenfödem Belirtileri Nelerdir?

Kollarında veya bacaklarında lenfödemi olan insanlar aşağıdaki belirtilerle karşılaşabilirler:

  • Kol ya da bacakta başlayan şişme
  • Kol veya bacakta ağır bir his
  • Güçsüzlük veya esnekliğin azalması
  • Yüzük, saat veya kıyafetlerin çok sıkması
  • Rahatsızlık veya ağrı
  • Sıkı, parlak, sıcak veya kırmızı cilt
  • Basınç uygulandığında çukur oluşmayan, sert deri
  • Daha kalın cilt
  • Portakal kabuğu gibi görünen cilt (küçük girintilerle şişmiş)
  • Berrak sıvı sızdıran küçük siğiller veya kabarcıklar

Baş-boyun lenfödemi semptomları şunları içerir:

  • Gözlerin, yüzün, dudakların, boyun veya çene altındaki alanın şişmesi
  • Etkilenen bölgelerden herhangi birinde rahatsızlık veya gerginlik
  • Boyun, çene veya omuz hareket zorlukları
  • Boyun ve yüz derisinin skarlasması (fibrozis)
  • Şişmiş göz kapakları yüzünden azalmış görüş
  • Yutma, konuşma veya nefes alma zorluğu
  • Yemek yerken ağızdan yutkunma
  • Burun tıkanıklığı veya eğer şişme şiddetli ise uzun süreli orta kulak ağrısı

Lenfödem semptomları çok yavaş yavaş başlayabilir ve her zaman tespit edilmesi kolay değildir. Bazen sadece semptomlar kol veya bacağın ağrısı veya ağırlık hissi olabilir. Ancak bazen lenfödem daha ani olarak başlayabilir. Lenfödem belirtileri gelişirse, mümkün olan en kısa sürede doktorunuzla konuşun. Bu belirtilerin nasıl yönetileceğini öğrenmeniz gerekecek ve böylece daha da kötüleşmeyecektir. Şişkinlik kanser işareti olabileceği için, kanserin geri gelmediğinden emin olmak için doktorunuzu görmek önemlidir.

Lenfödem Sebepleri Nelerdir?

Lenfödem genellikle bazı kanser tedavilerinin uzun vadeli yan etkileri olarak öngörülebilir bir durumdur. Kanserden kurtulanlarda lenfödemin en yaygın nedenleri şunlardır:

  • Lenf nodlarının çıkarıldığı cerrahi. Örneğin meme kanseri ameliyatı, kanseri kontrol etmek için genellikle bir veya daha fazla sayıda lenf bezinin çıkarılmasını gerektirir. Ve bu kolda lenfödemin gelişmesine neden olabilir.
  • Lenf düğümlerinde ve damarlarda başka enflamasyon veya skar oluşumuna neden olan radyoterapi veya diğer nedenler
  • Kanser tarafından lenf bezleri ve / veya damarların bloke edilmesi (tıkanması)

Lenfödem riski, kanser tedavisi veya biyopsiler sırasında çıkarılan veya hasar gören lenf bezleri ve damar sayısı ile birlikte artar. Bazen lenfödem kanser veya tedavisi ile ilgili değildir. Örneğin, bakteriyel veya mantar enfeksiyonu veya lenfatik sistemi içeren başka bir hastalık bu soruna neden olabilir.

Lenfödem Teşhisi ve Tanı Kriterleri

Doktor, etkilenen bölgeyi inceleyerek lenfödemi tanımlayabilir. Ancak bazen teşhisi doğrulamak, tedaviyi planlamak veya lenfödemin diğer nedenlerini elemek için ek testler önermektedir. Bu testler şunları içerebilir:

  • Bir mezura ile vücudun etkilenen kısmındaki şişkinliği ölçmek
  • Oluşan sıvının hacmini hesaplamak için etkilenen kolu veya bacağı su içinde tutmak
  • Lenfosintigrafi ile lenfatik sistemin görüntüsünü oluşturma. Bu güvenilir bir test olmasına rağmen, yaygın olarak kullanılmamaktadır.
  • Ultrason kullanarak sıvı akışını lenf sistemi aracılığıyla izlemek. Bu görüntüleme testi, vücudun içindeki bir resim oluşturmak için ses dalgalarını kullanır.
  • Bilgisayarlı tomografi taraması veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) olması. Bu testler, lenf drenajının yerleşimini ve şeklini ve bir tümörün veya başka bir kitlenin lenfatik sistemin akışını engelleyip engellemediğini gösterir. Bununla birlikte, doktorlar potansiyel bir kanser nüksü söz konusu olmadığı sürece genellikle lenfödemi teşhis etmek için bu taramaları kullanmazlar.
  • Lenfödemi teşhis etmek için kullanılabilecek diğer testler arasında kızılötesi ışık demetleri kullanan perometriler ve vücut dokuları boyunca akan elektrik akımlarını ölçen biyoimpedans spektroskopisi yer alır.

Ayrıca başka bir hastalığın şişmeye neden olmadığından emin olmak da önemlidir. Böylece doktor, kalp hastalığı, kan pıhtıları, enfeksiyon, karaciğer veya böbrek yetmezliği veya alerjik reaksiyonu önlemek için başka testler yapabilir.

Lenfödem Evreleri

Doktorlar lenfödemi hafiften şiddete kadar aşamasına göre tanımlarlar:

  1. Evre 0: Lenfatik sistemde hasar oluşmuş olsa bile şişme henüz görülemiyor. Çoğu insanın bu aşamada hiçbir belirtisi yoktur. Ve şişme meydana gelmeden aylar hatta yıllar önce var olabilir.
  2. Evre I: Cilt basıldığında içeri girer ve yara izi için gözle görülür herhangi bir kanıt yoktur. Etkilenen ekstremitenin (uzuv) yükseltilmesi sıklıkla şişmeyi azaltmaya yardımcı olur.
  3. Evre II: Deri basıldığında girinti olmaz ve orta ile ciddi skar oluşumu görülür. Etkilenen ekstremitenin kaldırılması şişmeye yardımcı olmaz.
  4. Evre III: Cilt sertleşir, etkilenen vücut kısmı hacim ve boyut olarak şişer ve cilt dokusu değişir. Evre 3 lenfödem kalıcıdır.

Lenfödem Tedavi Seçenekleri

Kanser tedavisinin yan etkileri rahatlatmak kanser bakım ve tedavisinin önemli bir parçasıdır. Buna semptom yönetimi ya da palyatif bakım denir. Yaşadığınız lenfödem semptomları hakkında sağlık ekibinizin bir üyesiyle konuşunuz, böylece en kısa sürede tedaviye başlayabilirsiniz.

Lenfödem tedavisi, şişmeyi azaltmak, kötüleşmesini önlemek, enfeksiyonu önlemek, etkilenen vücut bölümünün görünümünü iyileştirmek ve kişinin işlev görmesini iyileştirmek için tasarlanmıştır. Tedavi, lenfödemi kontrol edebilmesine rağmen, şu anda tedavi yoktur. Doktorunuzdan bir sertifikalı lenfödem terapisti (CLT) tavsiye etmesini isteyebilirsiniz. Terapist durumunuzu değerlendirip aşağıdakileri içerebilecek bir tedavi planı geliştirebilir:

  • Manuel lenfatik drenaj (MLD): MLD bloke olmuş lenf sıvısının kan dolaşımına doğru şekilde boşaltılmasına yardımcı olmak için hafif bir cilt masajı içeren özel bir tekniktir. Bu, şişmeyi azaltmaya yardımcı olabilir. En iyi sonuçları elde etmek için MLD tedavisine lenfödem başlangıcına mümkün olduğunca yakın başlamalısınız.
  • Egzersiz: Egzersiz yapmak genellikle lenfatik sistemin akışını iyileştirir ve kasları güçlendirir. Bir lenfödemi terapisti, hareket aralığını artıracak belirli egzersizleri gösterebilir. Egzersiz yapmaya ne zaman başlayabileceğinizi ve hangi egzersizlerin sizin için uygun olduğunu doktorunuza veya terapistinize sorun.
  • Kompresyon: Elastik olmayan sargı ve sıkıştırılmış giysiler, etkilenen bölgeye nazik baskı uygulanır. Bu, dekonjestif terapiden sonra sıvıların tekrar dolumunu ve şişmesini önlemeye yardımcı olur. Lenfödemin konumuna bağlı olarak birkaç seçenek vardır. Tüm sıkıştırma cihazları, vücudun merkezinden en uzaktaki basıncı ve vücudun merkezine daha az basınç uyguluyor. Sıkıştırılmış giysiler düzgün şekilde oturmalıdır ve her üç altı ayda bir değiştirilmelidir.
  • Kompleks dekonjestif terapi (KDT): Kompleks dekonjestif terapi olarak da bilinir. Cilt bakımı, manuel lenfatik drenaj, egzersiz ve sıkıştırmayı birleştirir. Lenfödem veya KLT uzmanlaşmış bir doktor yapmalıdır. Terapist ayrıca, evde gerekli teknikleri kendiniz nasıl gerçekleştireceğinizi size öğretecek ve bunları ne sıklıkta yapmanız gerektiğini size gösterecektir. Doktorunuzdan bir tavsiye isteyin.
  • Cilt bakımı: Lenfödem, enfeksiyon riskini artırabileceğinden, etkilenen bölgeyi temiz, nemli ve sağlıklı tutmak önemlidir. Çatlamış cildi önlemek için her gün nemlendirici uygulayın. Kesikler, yanıklar veya etkilenen bölgedeki diğer yaralanmalardan kaçının. Tıraş olursanız, cildi kesme riskini azaltmak için elektrikli tıraş bıçağı kullanın. Dışarıdayken hem UVA, hem de UVB ışınlarına karşı koruma sağlayan geniş spektrumlu bir güneş kremi uygulayın ve en az 30 güneş koruma faktörü (SPF) tercih edin. Cildiniz kesilir ya da yanarsa, yaralı alanı sabun ve suyla yıkayın ve doktorunuz veya hemşireniz tarafından yönlendirilen şekilde bir antibiyotik kremi kullanın.
  • Yükseklik: Etkilenmiş bir kolu yükseltmek çoğunlukla şişmeyi azaltmaya yardımcı olur ve lenfatik sistem yoluyla sıvı drenajını teşvik eder. Bununla birlikte, yüksek bir konumu uzun süre korumak genellikle pratik değildir.
  • Düşük seviye lazer tedavileri (LLLT): Az sayıda klinik çalışma, LLLT’nin, özellikle kollarda, göğüs alındıktan sonra lenfödemin hafifletilmesini sağlayabileceğini bulmuştur.
  • İlaçlar: Doktorunuz, gerekirse ağrıdan kurtulmak veya enfeksiyonları tedavi etmek için antibiyotikler reçete edebilir.
  • Fizik Tedavi: Baş ve boyunda lenfödem sonucu yutkunma veya diğer sorunlarla ilgili problemleriniz varsa, fizyoterapiye ihtiyacınız olabilir.

Lenfödem Nasıl Önlenir?

Bilimsel araştırmalar ile hangi faktörlerin lenfödeme neden olduğu ve insanların kişisel risklerini azaltmak için ne yapabilecekleri araştırılmaya devam ediyor. Lenfödem gelişmesi kişisel riskiniz ile ilgili endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşun.

  1. Sağlıklı kiloda kalmak: Eğer kilolu iseniz, kanser teşhisi konduktan sonra kilonuzu yönetmek için olumlu adımlar atmanız, lenfödem oluşma riskinizi azaltmanıza yardımcı olabilir.
  2. Konumunuzu değiştirin: Uzun süre ayakta kalmaktan veya oturmaktan kaçının. Otururken bacaklarınızı üst üste atmayın. Yatakta yastıklarla kendini sabitleyin. Dik duruş lenf drenajını iyileştirir.
  3. Bol giysiler giyin: Baş ve boyun lenfödemi gelişme riski altında iseniz, özellikle boyun kısmı çok dar olan kıyafetler giymeyin. Bacak lenfödemi gelişme riski taşıyanlar için sıkı ayakkabılardan ve çoraplardan kaçınmak ve ayakları sandalet yerine kapalı ayakkabılar kullanarak korumak önemlidir. Kol lenfödemi riski taşıyanlar için sıkı bir kıyafet ve takı takmamak önemlidir. Yoksa, sıvının birikmesine neden olabilir.
  4. Aşırı sıcak veya soğuktan kaçın: Sıcak küvetlerden veya saunadan kaçının ve sıcak duşları 15 dakikadan daha az bir süre için sınırlandırın. Ayrıca, şişmiş bölgelere bir ısıtma pedi veya buz uygulamayın.
  5. Etkilenmemiş kolunuza aşılar, diğer enjeksiyonlar ve IV’ler: Etkilenen kolunuzda kan alınması ve tansiyonunuzun ölçülmesi de önlenmelidir. Lenfödem gelişme riskini doktorunuza veya hemşiresine bildirin.

Ne zaman tıbbi yardım isteyeceğinizi bilin. Aşağıdaki enfeksiyon bulgularından herhangi birisine sahipseniz doktorunuzu veya hemşirenizi arayın:

  • Sıcaklık 38°C dereceyi aşıyorsa
  • Cildinize dokunduğunuzda sıcaksa
  • Cilt kızarıklığı, şişme veya ağrı varsa

Önerilen Makaleler:

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz