Web sitemize hoşgeldiniz, 22 Haziran 2017

Kemoterapi Yan Etkileri Nelerdir?

Kemoterapi, birçok kanser türünü etkili bir şekilde tedavi eder. Ama diğer tedaviler gibi, genellikle yan etkilere neden olur. Bu yan etkiler her kişide farklı şekilde görülebilir. Kanser tedavisinde kemoterapinin yan etkileri; kanserin türü, konumu, ilaçlar ve dozlarının yanı sıra hastanıngenel sağlık durumuna bağlı olarak farklılık gösterebilir.

Kemoterapi Yan Etkileri Ne Zaman Başlar?

Kemoterapi aktif hücreler üzerinde çalışır. Aktif hücreler, daha fazla parçaya bölünen ve büyüyen aynı tip hücrelerdir. Kanser hücreleri de aktiftir, ancak bazı sağlıklı hücreler bulunmaktadır. Bunlar kan, ağız, sindirim sistemi ve saç folikülleri hücreleri içerir. Kemoterapi bu sağlıklı hücrelere hasar verdiği zaman yan etkiler ortaya çıkar.

Kemoterapi Yan Etkileri Tedavi Edilir Mi?

Evet. Sağlık ekibi kemoterapinin yan etkilerini önlemek ve ortaya çıkan birçok yan etkinin tedavi edilmesi için yardımcı olabilir. Günümüzde, çok daha fazla ilacın geçmişe göre yan etkileri hala mevcuttur. Yan etkilerin önlenmesi ve tedavi edilmesi, kanser tedavisinin önemli bir parçasıdır. Bu, palyatif bakım olarak da adlandırılmaktadır. Ayrıca, doktorlar ve bilim adamları her zaman daha az yan etki ile tedavi veren ilaçlar, ilaç kombinasyonları ve tedavi yollarını geliştirmek için çalışmalarını sürdürmekteler. Kemoterapinin birçok türüne birkaç yıl öncesine göre tahammül etmek daha kolaydır.

Kemoterapinin En Sık Karşılaşılan Yan Etkileri

Farklı ilaçlar, farklı yan etkilere neden olur. Ancak, kemoterapinin bazı belirli türlerinin genellikle belirli yan etkileri bulunmaktadır. Ama her kişinin deneyimi farklıdır.

Kemoterapinin fark ettiğiniz tüm yan etkileri hakkında doktorunuzla konuşmayı ihmal etmeyin. Kemoterapi türlerinin çoğu için, yan etkileri tedavinin nasıl çalıştığını göstermez. Ancak hedefe yönelik bazı tedavi türleri için bazı ilaçlarda bu durum geçerli olabilir. Geleneksel kemoterapinin en yaygın görülen yan etkileri aşağıda listelenmiştir.

Yorgunluk: Kendini bitkin ve halsiz, yorgun hissetmek, kemoterapinin en yaygın yan etkisidir. Yorgunluk ile başa çıkmak hakkında daha fazla bilgi edinin.

Ayrıca Bakınız: Kanser Hastalarında Yorgunluk: Nedenleri ve Tedavisi

Ağrı: Kemoterapi bazen ağrıya neden olur. Bu yan etki şunları içerebilir:

  • Baş ağrısı
  • Kas ağrısı
  • Karın ağrısı
  • Sinir hasarı nedeniyle ağrı; genellikle el ve ayaklarda yanma, uyuşma ve çekim ağrıları gibi.

Ağrı genellikle daha az süre devam eder. Ancak, bazı insanlarda kalıcı sinir hasarı olabilir. Bu durum tedaviden aylarca ve hatta yıllarca sonra bile belirtilere neden olabilir.

Doktorlar tarafından ağrı şu şekilde tedavi edilebilir:

  • Ağrının kaynağını tedavi etmek
  • Ağrı giderici ilaçlar verilmesi
  • Spinal tedaviler veya sinir blokları ile beyne giden sinirlerin ağrı sinyallerini engelleme

Ağız ve boğaz yaraları: Kemoterapi, ağız ve boğaz içindeki hücrelere zarar verebilir. Bu alanlarda mukozit denilen ağrılı yaralara neden olur.

Ağız yaraları genellikle tedaviden sonra 5 ila 14 içinde geçer. Yaralar enfekte olabilir. Sağlıklı beslenmek, ağız ve diş sağlığına dikkat etmek; kemoterapi sonrası ağız yaralarının oluşma riskini düşürebilir. Genellikle tedavi tamamlandıktan sonra ağız yaraları geçer.

İshal: Bazı kemoterapi türleri, gevşek ya da sulu bağırsak hareketlerine neden olur. İshali önlemek veya erken tedavi için vücudun susuz kalmasını önlemek önemlidir. Bol sıvı almak, aynı zamanda diğer sağlık sorunlarını engellemeye yardımcı olur.

Ayrıca Bakınız: Kanser Tedavisi Gören Hastalarda İshal

Mide bulantısı ve kusma: Kemoterapi, bulantı (midenizi hasta hissetme) ve kusmaya neden olabilir. Kemoterapinin bu yan etkileri ve ne kadar süreceği, verilen ilaçlara ve dozlarına bağlıdır. Kemoterapinin her dozu öncesi ve sonrası verilen doğru ilaçlar, bulantı ve kusmayı önleyebilir.

Kabızlık: Kanser tedavisinde kemoterapi kabızlığa neden olabilir. Ağrı kesici gibi kullanılan diğer ilaçlar da kabızlığa yol açabilir. Yeterli sıvı almak, dengeli beslenmek, yeterince egzersiz yapmak kabızlık riskini azaltabilir.

Ayrıca Bakınız: Kanser Hastalarında Kabızlık

Kan hastalıkları: Kemik iliği, kemiklerin içindeki süngerimsi dokudur. Yeni kan hücreleri yapar. Kemoterapi süreci boyunca çok az kan hücresi de yan etkiler arasındadır.

Sağlık ekibiniz kan hastalıklarını kontrol etmek için aşağıdaki testleri kullanır:

Tam kan sayımı: Bu test, kanda kırmızı kan hücreleri ve beyaz kan hücreleri seviyelerini gösterir.

  • Kırmızı kan hücreleri sayısı düşükse, anemi hastalığına neden olur. Belirtileri ise; nefes darlığı, yorgunluk, halsizlik ve baş dönmesidir.
  • Beyaz kan hücrelerinin sayısı düşükse, lökopeni denilen bir duruma neden olur. Bu durum, enfeksiyonlara yakalanma riskini artırır. Eğer bir enfeksiyon ortaya çıkarsa, en kısa sürede antibiyotik alınması gerekebilir.
  • Trombosit sayımı ile kandaki trombosit sayısı ölçülür. Trombositler kanamayı durduran hücrelerdir. Hasarlı kan damarlarında tıkanma ve kan pıhtılarını önlemeye yardımcı olurlar. Yeterli trombosit olmaması, trombositopeni denilen bir duruma neden olur. Kanama ve normalden daha kolay çürüme, morarma gibi belirtiler görülür.

İlaçlar, tüm kan hastalıklarını tedavi edebilir ve lökopeni hastalığı riski taşıyan hastalarda bu hastalığı önleyebilir. Bu ilaçlar, kemik iliğinin daha fazla kan hücreleri yapmasına yardımcı olur.

Ayrıca Bakınız: Kanser Hastalarında Kanama Sorunları

Sinir sistemi etkileri: Bazı ilaçlar sinir hasarına neden olur. Aşağıdaki sinir veya kas semptomlarına neden olabilir:

  • Karıncalanma
  • Yanma
  • Eller, ayaklar ya da her ikisinde de güçsüzlük veya uyuşma
  • Kaslarda güçsüzlük, hassaslık ya da ağrı
  • Denge kaybı
  • Sallanma ya da titreme

Ayrıca boyunda sertlik, baş ağrısı, görme veya işitme sorunları ya da yürüyüşte sorunlara neden olabilir. Kendinizi hantal hissedebilirsiniz. Bu yan etkiler genellikle düşük doz kemoterapi tedavisi sonrasında iyileşme gösterir. Ancak hasar bazen kalıcı olabilir.

Düşünme ve hafıza değişiklikleri: Bazı kanser hastalarında kemoterapi sonrası net düşünme ve konsantrasyon sorunları olabilir. Bilişsel değişiklikler veya bilişsel işlev bozukluğu kemoterapi yan etkileri arasındadır.

Cinsel sağlık ve üreme sorunları: Kemoterapi doğurganlığı etkileyebilir. Kadınlar için hamile kalma ve gebeliği devam ettirme yeteneğini azaltabilir. Erkekler içinse kısırlığa yol açabilir. Kanser tedavisi sonrası yorgunluk ve kendini hasta hissetmek, aynı zamanda cinsel hayatı etkileyebilir. Tedavi başlamadan önce bu olası yan etkiler hakkında doktorunuzla konuşunuz.  Kemoterapinin cinsel sağlık ve üreme üzerindeki yan etkilerini yönetme hakkında daha fazla bilgi edininiz.

Kemoterapi fetüse (anne karnındaki bebeğe) zarar verebilir. Bu durum özellikle bebeğin organlarının gelişmekte olduğu hamileliğin ilk 3 ayında geçerlidir. Eğer tedavi sürecinde hamile kalırsanız, hemen doktorunuza söyleyiniz.

Ayrıca Bakınız: Kanser Tedavisi Sonrası Hamilelik

İştah kaybı: Her zamankinden daha az yeme, kendinizi aç hissetme ya da küçük miktarda yemek yedikten sonra tokluk hissi gibi yan etkiler olabilir. Vücudunuz besinleri yeterli miktarda alamaz ve kilo kaybı olabilir. Ayrıca kas kütlesi ve gücünde de kayıp yaşanabilir. Tüm bunlar kemoterapinin iyileştirme yeteneğini düşürür. İştah kaybı yaşarsanız, mutlaka doktorunuza danışınız.

Ayrıca Bakınız: Kanser Hastalarında İştahsızlık

Saç dökülmesi: Bazı kemoterapi türleri vücudun her yerinde saç dökülmesine neden olur. Az miktarda ya da büyük miktarda saç kayıpları olabilir. Saç dökülmesi genellikle kemoterapinin ilk birkaç haftası sonrası başlar. Tedavinin ilk 1 ila 2 ayı içerisinde saç kaybında artış olabilir. Doktorunuz aldığınız ilaçlar ve dozlarına dayalı olarak saç dökülmesi riskini tahmin edebilir.

Uzun vadeli yan etkileri: Kemoterapi yan etkilerinin çoğu tedavi bittikten sonra geçer. Ancak bazı yan etkiler devam edebilir, geri gelebilir ya da sonrasında gelişmeye devam edebilir. Örneğin; bazı kemoterapi türleri kalp, akciğer, karaciğer, böbrekler veya üreme sisteminde kalıcı hasara neden olabilir. Ve bazı hastalarda tedaviden aylar ve hatta yıllar sonra bile düşünme, konsantre ve hafıza sorunları görülebilir.

Kemoterapi tedavisi sonrasında sinir sistemi değişiklikleri gelişebilir. Kemoterapi gören çocuklarda aylar veya yıllar sonra da yan etkiler ortaya çıkabilir. Kanserden kurtulanların ileri yaşlarda ikinci kansere yakalanma riski daha yüksektir.

Kanser tedavisi sonrası bakım almak çok önemlidir. Sağlık ekibiniz kemoterapinin uzun vadeli yan etkilerini tedavi etmek ve geç etkilerini izlemeye yardımcı olabilir. Kanser tedavisi sonrası bakım takibi; fiziksel muayeneler, tıbbi testler veya her ikisini de içerebilir.

Önerilen Makaleler:

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz