Web sitemize hoşgeldiniz, 12 Aralık 2017

Kanser Tedavisinde Kateterler ve Portlar

  • Kemoterapi
  • 21 Mayıs 2016
  • 3.731 kez görüntülendi

Kanser tedavisi sırasında sağlık ekibi sık sık bir damar içine tedavi verir. Kemoterapi, kan transfüzyonui, intravenöz (IV) sıvılar ve antibiyotikleri bu şekilde alabilirsiniz. Sağlık ekibi muhtemelen kan örnekleri de alacaktır. Bu tedavileri daha kolay hale getirmek için, kateter veya port olarak adlandırılan tıbbi bir cihaz alabilirsiniz.

Kateter Tipleri

Kateter; yumuşak plastikten yapılmış uzun, dar ve içi boş tüplerdir. Sağlık ekibiniz damar içine ilaç vermek için bunları kullanır. Bunun için tıbbi terim intravenöz ya da IV tedavi yöntemidir. IV tedavileri genellikle küçük bir iğne ile bir kateter aracılığıyla verilir. Bu bir intravenöz kateter veya IV olarak adlandırılır. Bir hemşire el ve ön kola iğneyi yerleştirir. Kemoterapinin yanı sıra, sıvıları veya diğer ilaçları bu şekilde alabilirsiniz. Örneğin, bulantı giderici ilaçları IV ile alabilirsiniz.

Günlük tedavi sona erdiğinde, hemşire genellikle IV kateteri çıkarır. Damarda güvenliyse ve rahatsızlığa neden olmuyorsa, 2 ya da 3 gün boyunca kalabilir. Tedavi gerektiği her zaman yeni bir IV kateter kullanılır. Eğer damarlar için çalışırsa, çoğu kemoterapi tedavisini IV kateter yoluyla alabilirsiniz. Ama bu en iyi seçenek olmayabilir. Bunun nedeni ise:

  • Her hafta ya da birkaç gün üst üste IV gerekebilir. Bu kadar sık iğne olması rahatsız edici olabilir.
  • Hemşire damara iğneyi yerleştirmekte sık sık zorluk çekiyor olabilir.
  • Damar içine doğrudan enjekte değilse, bazı kemoterapi tipleri dokuya hasar verebilir. Kemoterapi damar çevresinde dokuya enjekte edilecekse, el veya kolun ön kısmındaki damarlar küçükse veya içine iğne yerleştirmek zorsa, bu risk daha yüksektir.

Hemşire ya da doktor daha büyük bir kateter kullanımını önerebilir. Bu üst kol veya boyun bölgesinde geniş bir damar içine gider.

Doktorunuz kateterin bu tipini tamamen derinin altına yerleştirebilir. Eğer öyleyse, port adı verilen küçük bir plastik ya da metal disk bağlanır. Bu cihaza port katater denir. Ya da, kateterin ucu vücut dışında kalabilir. Bu da tekrar edilen uygulamalarda kolaylık sağlar. Tedavi almadığınız zaman, ucu kapalı tutulur. Bazı kateterlerin 2 veya 3 ucu vardır. Bunlara çift lümenli veya üç lümenli kateterler denir. Bu da aynı anda birden daha fazla tedavi verilmesini sağlar.

Farklı Kateter Çeşitleri

Kateterlerin çeşitli türleri vardır, ancak benzer şekillerde çalışırlar. Hangisinin tercih edileceği birçok faktöre bağlıdır. Bunlar aşağıdakileri içerir:

  • Ne kadar süre kanser tedavisine ihtiyaç duyulduğu
  • Tedavinin türü
  • Kateter bakımının ne kadar kolay olduğu
  • Maliyet

Doktorun kateteri nereye ve nasıl yerleştireceğine bağlı olarak tipi değişir. Farklı kateterler listesi aşağıdadır.

  1. Periferden yerleştirilen santral kateterler: Hemşire veya doktor, dirsek yakınında büyük bir damara yerleştirir. Sağlık ekibi hastaya bu kateter takıldığında deri ve doku uyuşturması için lokal anestezi verir.
  2. Orta-hat kateterleri, Tünelli venöz kateter veya Hickman kateter: Hemşire veya doktor, köprücük kemiği altında büyük damara bu kateteri yerleştirir. Ya da boyundan damar içine yerleştirilir. Tüp deri altına gider. Ucu genellikle göğüs üstündedir. Yerleştirildiği zaman, sağlık ekibiniz size lokal anestezi veya bilinçli sedasyon verir. Bilinçli sedasyon, gevşemeye ve uykulu hissetmeye yardımcı bir ilaçtır.
  3. İmplante port yada port kateter: Bir cerrah veya radyolog genellikle lokal anestezi veya bilinçli sedasyon ile port yerleştirir. Kateter, göğüs veya üst kol derisinin altına gider.

Port, tamamen cildin altındadır. Göğüs ya da kol üzerinde küçük bir şişlik görebilir veya hissedebilirsiniz. Ama kateterin ucunu göremezsiniz. Tedavi vermek için, hemşire ilk önce krem ile cildi uyuşturabilir. Ardından, hemşire cildi temizler ve port içine iğne yerleştirir.

Kateterler ve Portların Faydaları

Üst kol ya da boyun bölgesine yerleştirilen bir kateter, haftalarca ya da aylarca kalabilir. Sağlık ekibi bu kateteri şunları yapmak için kullanabilir:

  • İğne izleri sayısını azaltmak.
  • Kan transfüzyonları ya da 1’den fazla seferde tedavi vermek.
  • Doku ve kas hasarı riskini azaltmak. Bu damar dışına ilaç sızıntısı olursa, meydana gelebilir. Sızıntı IV kateter ile daha yüksektir.
  • Düşük trombosit sayısı gibi kanama problemleri varsa, morarma veya kanamayı önlemek için.
  • Hastane veya klinik yerine evde kemoterapi uygulaması sağlamak için. Sürekli infüzyon tedavisi bu şekilde verilir.

Portlar; haftalar, aylar ya da yıllarca yerinde kalabilir. Sağlık ekibi portları şunları yapmak için kullanabilir:

  • İğne izleri sayısını azaltmak için.
  • 1 gün daha uzun süren tedavileri vermek için. İğne portta birkaç gün kalabilir.
  • Bir seferde birden fazla tedavi veya ilaç vermek için. Eğer bu yapılırsa, portta 2 açıklık vardır.
  • 1 iğne batması ile aynı gün kan testleri ve kemoterapinin yapılması için.

Kateter ve Port Bakımı

Her kateter tipinin olası yan etkileri ve riskleri vardır. Bunlar; enfeksiyon, tıkanıklık ve pıhtı içerir. Daha az görülen sorunlar cilt altında kateter veya portta bir bükülme veya ilginçlik olmasıdır. Yan etkileri ve riskleri hakkında doktorunuz ile konuşunuz.

Kateter veya port bakımı, problem riskini azaltır. Eğer kateterin cilt dışında bir ucu varsa, etrafındaki bölgeye özel özen gösterilmelidir. Ayrıca steril sıvı ile her gün kateter temizlenmelidir. Bu sayede tıkanıklık gibi sorunlar engellenir. Rahat hissedene kadar IV bakım hizmeti yardımcı olabilir.

Doktorunuz veya hemşire kateter veya port bakımı üzerine size detaylı talimatlar verecektir. Tipik talimatlar şunlardır:

  • Katetere dokunmadan önce ellerinizi yıkayın. Bu enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur.
  • Kapak kapalı olduğunda kateter ucuna asla dokunmayın.
  • Alanın temizlemesi ve bandaj değiştirme yönergelerini izleyin.
  • Kateter içinde bir kırık veya kesik olmasını önleyin.
  • Kateteri az miktar sıvı ile yıkayın, böylece bloke olmaz. Hemşireniz size nasıl olacağını gösterecektir.

Tamamen deri altındaki portun çok az bakıma ihtiyacı vardır. Alana bakım ile ilgili talimatlar için sağlık ekibinden destek isteyin. İyileşene kadar yönergeleri izleyin.

Kateter veya Port Problemlerinin Uyarı İşaretleri

Eğer aşağıdaki sorunlar ile karşılaşırsanız, derhal doktorunuza başvurun:

  • Alan kırmızı, şiş, ağrılı, yaralı ya da sıcak olursa
  • Fazla kanama olursa
  • Ateşlenme
  • Herhangi bir sıvı dışarı sızarsa
  • Nefes darlığı ya da baş dönmesi varsa
  • Kateter tüpü vücuttan dışarı çıkarsa

Kateter ve Portun Çıkarılması

Doktorunuz ya da hemşire artık ihtiyacınız olmadığında kateter veya portu çıkaracaktır. Eğer bir PICC hattınız varsa, gevşek hissedene kadar doktor veya hemşire tüpü hafifçe çeker ve sonra onu kaldırır. Bu genellikle zarar vermez. Normalde anestezi gerekmez.

Eğer port veya boyun ya da göğüs kateteri varsa, doktorunuz veya radyolog deride küçük bir kesi yapacaktır. Sonra yavaşça port veya kateteri kaldıracaktır. Lokal anestezi ya da bilinçli sedasyon gerekebilir.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz