Web sitemize hoşgeldiniz, 21 Temmuz 2017

Kanser Gelişimi ve Risk Faktörlerini Doğru Anlamak

Risk, bir olayın gerçekleşme olasılığıdır. Kanser hakkında konuşurken, risk genellikle bir kişide bu hastalığın gelişme olasılığını tanımlamak için kullanılır. Ya da kanserin geri gelme veya yeniden nüksetme olasılığı için tanımlanır. Risk bilgilerini bilmek, sağlığınızla ilgili daha bilinçli kararlar almanıza yardımcı olabilir.

Kanser riskini anlamak, aynı zamanda araştırmacılara ve onkologlara insan sağlığını geliştirmede yardımcı olur. Örneğin, bilim adamları sigara kullanmanın akciğer kanseri riskini artırdığını keşfettiği zaman dünya çapında sigara karşıtı kampanyalar hızla başlamıştır.

Risk faktörü, bir kişinin kansere yakalanma olasılığını arttırır. Risk faktörleri genellikle kanser gelişimini etkilemesine rağmen, çoğu doğrudan kansere neden olmaz. Çeşitli kanser riski faktörleri nedeniyle bazı insanlarda kanser asla gelişmezken, bilinmeyen risk faktörleri diğer insanlarda kanser olasılığını arttırabilir. Ancak, risk faktörlerini bilmek ve onlar hakkında doktorunuzla konuşmak daha bilinçli yaşam sürme ve sağlık seçimler yapmanıza yardımcı olabilir. Bu bilgiler aynı zamanda genetik test ve/veya danışmanlık gerekip gerekmediği konusunda doktorunuzun karar vermesine yardımcı olabilir.

Kanser çeşitleri için genel risk faktörleri şunlardır:

  • İleri yaş
  • Kişisel ve/veya ailede kanser öyküsü
  • Sigara kullanımı
  • HPV gibi viral enfeksiyonların bazı türleri
  • Belirli kimyasallar
  • Radyasyona maruz kalma (güneş ışığından ultraviyole radyasyon dahil olmak üzere)

Sigara kullanımı, aşırı kilolu olmak ve birden fazla güneş yanığı almak gibi bazı risk faktörleri önlenebilir. Yaşlanmak gibi diğer risk faktörlerinden kaçınılması ise mümkün değildir.

Risk Faktörleri ve Kanser Taraması

Kansere yakalanma riskinizi bilmek, doktorunuzun aşağıda yer alan kanser tarama testlerinin ne kadar faydalı olacağını bilmesine fayda sağlar.

  • Mamogram veya kolonoskopi gibi bir kanser tarama testi
  • Genel nüfusa oranla erken yaşta veya daha sık kanser tarama testi yaptırmak
  • Kanser riskini azaltmak için ameliyat veya ilaç gibi başka bir müdahale

Örneğin; annesi veya kız kardeşi meme kanseri olan bir kadın, aynı aile öyküsü olmayan benzer bir kadına oranla en az iki katı meme kanserine yakalanma riskine sahiptir. Özellikle meme kanseri aile geçmişlerinde güçlüyse ya da kansere bağlı gen mutasyonu olan kadınlarda önleyici tedbir olarak meme aldırma operasyonu düşünülebilir. Bu tip ameliyatların meme kanseri gelişme riskini en az %95 oranda düşürdüğü görülmektedir. Meme kanserine yakalanma riski yüksek olan kadınlara meme kanseri riskini düşürmek için bir ilaç tedavisi de verilebilir.

Ailede bilinen bir genetik sendromu olan insanlar veya ailesinde önemli bir kanser öyküsü olan kişiler genetik test düşünebilirler. Doktorunuz ya da genetik danışmanınız belirli genetik testler hakkında daha fazla bilgi edinmenize yardımcı olabilir veya ailenizin geçmişi ve diğer risk faktörlerine göre kansere yakalanma riski hakkında daha fazla bilgi sağlar.

Mutlak ve Göreceli Risk Arasındaki Farkı Anlamak

Rölatif (göreceli) risk ve mutlak risk; doktorlar tarafından bireyin riskinin genel nüfusa göre yüksek veya düşük olup olmadığının anlaşılmasını sağlar.

Mutlak risk: Bir kişide belirli bir süre boyunca bir hastalığın gelişme riskidir. Bu istatistik bir hastalık için kaç kişinin risk altında olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Örneğin; “8 kadında 1 açıklaması (%12.5), o kadının hayatı boyunca meme kanserine yakalanma riski vardır.” kadınların genel nüfus için mutlak riskini açıklar. Ancak, bu sayı sadece genel nüfus ile ilgilidir. Belirli bir grup insan veya belirli bir kişi için risk belirleyemez. Örneğin, 70 yaş üzerindeki kadınların genç kadınlara göre daha yüksek meme kanseri mutlak riski vardır, çünkü yaşla birlikte meme kanseri riski artar.

Göreceli risk: Belirli bir risk faktörü ve bilinmeyen risk faktörleri olan bir grup insan arasında riski karşılaştırır. Örneğin, 100 kişilik iki benzer grubu karşılaştırdığınızı düşünün. Her iki grupta da aynı yaş, cinsiyet gibi benzer insanlar yer alacak. Ama sadece gruplardan biri belirli bir risk faktörü olan kişileri içerecektir. Belirli bir süre boyunca, araştırmacılar her iki grupta da kaç kişide kanserin geliştiğini tespit edecekler. Eğer risk faktörü grubunda 2 kişi ve bilinmeyen risk faktörleri olan grupta 1 kişide kanser gelişirse, birinci gruptakilerin ikinci gruba kıyasla kansere yakalanma riski 2 kat daha fazladır. Göreceli riskte %100 artış vardır. Mutlak riskte verdiğimiz örnekte ise %2 risk vardır.

Yaşam tarzı değişiklikleri veya kanser taraması konusunda karar verirken risk ölçümleri de yararlı olabilir. %100 kanserin göreceli gelişme riskini artıran bir risk faktörü kulağa yüksek gelebilir. Ancak mutlak riske baktığımızda (100 kişide 1’i, 100 kişide 2’si ile karşılaştırıldığında) daha eksiksiz bir resim sunar. Kendi durumunuz ile ilgili haberlere veya çalışmalara bakarken, mutlak riske baktığınıza emin olun. Çalışmaların çoğu daha korkutucu göreceli risk raporları sunabilirler.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz